 |
Boeddha en de vrouw
door Greco Idema
De Boeddha is er altijd heel duidelijk over geweest: zowel mannen als vrouwen kunnen de verlichting bereiken. Op zich was dit een bijzondere opvatting. Sommigen noemen deze opvatting zelfs een ‘religieuze doorbraak’. In de praktijk echter bleek deze opvatting vaak niet haalbaar en onrealistisch.
Wie in de tijd van de Boeddha - we hebben het dan over de zesde en vijfde eeuw voor Christus - verlichting wilde bereiken, deed dit bijna altijd via terugtrekking in een klooster, waar de nodige rust en middelen aanwezig waren. Omdat de Boeddha zich aanvankelijk uitsluitend had gericht op de totstandkoming van mannenkloosters, was het praktisch gezien voor de vrouw zo goed als onmogelijk verlichting te bereiken. Hij overwoog zelfs niet eens om vrouwenkloosters te stichten. Het idee dat vrouwen hun huis en haard moesten verlaten om verlichting te bereiken zou immers de maatschappelijke orde ondermijnen bij de gratie waarvan de sangha, de boeddhistische gemeenschap, bestond. Pas na druk van Ananda, een van Boeddha’s vertrouwelingen, ging hij akkoord met een bescheiden kloosterbeweging voor vrouwen die onder streng toezicht kwam te staan. Er werd een achttal regels opgesteld die erop neerkwamen dat de nonnen in velerlei opzicht ondergeschikt waren aan de monniken. Voorbeelden hiervan zijn een extra proeftijd voor nonnen en het feit dat de oudste non in rang ondergeschikt bleef aan de laagste monnik. Zij diende hem dan ook eerbiedig te groeten.
 Onder de leken kwam de Boeddha regelmatig vrouwen tegen die hem ergens van verdachten en hem probeerden zwart te maken. Dit was niet bevorderlijk voor zijn houding naar vrouwen toe. Maar het eigenlijke probleem lag op een ander vlak, namelijk in de mate waarin ‘de vrouw’ voor ‘de man’ zintuiglijke lust en begeerte belichaamt en deze bij hem kan opwekken. In die hoedanigheid was de vrouw simpelweg een bedreiging voor de monniken. De Boeddha heeft dan ook meerdere keren gewaarschuwd voor de prikkels en verleidingen van de vrouw. Wat het nog complexer maakte, was het feit dat de monniken in de kloosters dagelijks hun bedelronde moesten doen en dat het vooral de vrouwen waren die hen voedsel gaven. De waarschuwingen en de bemoedigingen van de Boeddha als het om vrouwen gaat, bevestigen vaak de gebruikelijke stereotypen: vrouwen zijn verleidelijk, onbetrouwbaar, listig en geheimzinnig. En er gaat niets boven een trouwe echtgenote die zich opoffert, haar schoonmoeder vereert, en verstandig en deugdzaam is.
Na de tijd van de Boeddha
In de teksten van het vroege boeddhisme blijft het beeld van de vrouw overwegend negatief. Dankzij het Mahayana-boeddhisme kwam daarin verandering. De maatschappelijke positie van vrouwen echter bleef een probleem. Alleen in Korea en China bleef de vrouwelijke monastieke lijn overeind. Pas vanaf de vorige eeuw zijn er signalen dat er meer gelijkheid tussen vrouwen en mannen komt. Eén van de belangrijkste ontwikkelingen is dat boeddhistische vrouwen wereldwijd niet langer alleen maar zijn aangewezen op de voorspraak van Ananda of andere mannen. Zij stellen steeds meer zelf hun positie aan de orde en proberen die te verbeteren met een beroep op de dharma (spirituele leer van Boeddha). Ook is de laatste jaren vanuit het perspectief van vrouwenstudies steeds meer onderzoek gedaan naar de positie van vrouwen binnen het boeddhisme en wordt de rol die vrouwen in de geschiedenis van het boeddhisme hebben gespeeld in een nieuw licht bezien.
Greco Idema is eindredacteur van www.reliflex.nl.
|
Reacties
|
|
20-3-2007 Thijs de Man
weinig
waarom lees ik dergelijke bijdragen zo weinig op boeddhistische sites? Als dit werkelijk waar is, dan lijkt mij dat er een taboe op dit onderwerp bestaat onder boeddhisten. Misschien niet onder Nedrrlandse boeddhisten, maar wel die in Thailand, Vietnam, enzovoorts......
|
21-3-2007 Gen Kelsang Dragpa
Hedendaags boeddhisme
In de Nieuwe Kadampa Traditie, een Mahayana boeddhistische traditie opgericht in 1991 door Geshe Kelsang Gyatso, zijn vrouwen en mannen, ingewijden en leken gelijk. Geshe Kelsang heeft zelf het Tibetaanse systeem doorlopen en is door zijn Leraar Trijang Rinpoche naar het westen gestuurd nom een traditie op te richten die voldoet aan de eisen/wensen van de moderne mens.
De lezingen worden gegeven door mensen uit het land waar de traditie is gevestigd en ook in de taal van dat land.
Nonnen en vrouwelijke lekebeoefenaars zijn zeer gewaardeerde en gerespecteerde Leraren in onze traditie. Het zou me niets verbazen als in de toekomst onze traditie ook een vrouwelijke spiritueel directeur krijgt. Dat is helaas nog vrij zeldzaam in het boeddhisme maar in de NKT is de mogelijkheid sterk aanwezig. Het hangt alleen af van de kwaliteiten en het karma van de persoon.
vriendelijke groeten
Gen Kelsang Dragpa
www.kadampa.nl
|
23-3-2007 joost tibosch sr
Jezus en vrouwen 1+2
zie onder "Als een vrouw verbeeld..."
|
1-5-2007 Martin Roos
De vele lagen in de verkondiging van Boeddha
..........met een beroep op de dharma (spirituele leer van Boeddha).......Greco Idema
In Spiritualiteit. vormen, grondslagen, methoden 2003 van carmaliet Kees Waaijman lees ik: De eeuwige waarheid van het dharma werd niet slechts geopenbaard door de boeddha, maar ook door vorige boeddhas en hun leerlingen, en ook door Boeddhas leertlingen en hun leerlingen. Zie voor de complexe wordingsgeschiedenid L. Gomez, Buddhis Literature. Exegis and Hermeneutics, in EncRel(E) 2 (1987), 529-540
Waaijman gaat verder : "Zo sterk is de gerichtheid op het dharma in de boeddhistische leeswijze, dat deze leidde tot tekstwijzingen. Een voorbeeld: in een oude tekst werd gesteld, dat vanaf de nacht van zijn Verlichting tot de nacht van zijn heengaan ieder woord dat de Boeddha sprak, war was. Het mahayana herneemt deze passage aldus: vanaf de nacht van zijn Verlichting tot de nacht van zijn nietiging sprak de Gezegende geen enkel woord. We zien hier een wijziging in de tekst, die een uitleg is: het ware spreken van de boeddha moet worden verstaan als niet-spreken (nirwana).
In het hart van India kun je best en zelfs als buitenlander de stelling verkondigen dat bijvorbeeld mantras geen betekenis hebben. Prof. dr. Frits Staal 1 deed dat in de tachtiger jaren van de vorige eeuw aan de Banaras Hindu University en zijn inleider zei: je bent een neo- Kautsiaan. Kautsa had namelijk zeven eeuwen voor Christus met andere agumenten diezelfde stelling verdedigd.
Terwijl India, volgens Staal, intolerant is in de praktijk is het tolerant ten aanzien van de theorie...........ook in voordrachten aan de Banaras Hindu University. India: het kastenstelsel lijkt aldaar exclusief te blijven en sluit niet alleen lagere kasten en outcastes (200.000.000 Dalits) maar leden van iedere andere kaste veelvuldig uit.
"De carmelitaanse mystiek begint op het punt waarop de gedachten van Boeddha en zijn richtlijnen voor het geestelijk leven ophouden............". "......... Het toegeven aan een negatieve houding jegens de wereld in de overtuiging dat deze voor de mens slechts bron van lijden is en dat men zich dus van haar moet distantiëren, is niet alleen negatief omdat het eenzijdig is, maar ook omdat het fundamenteel ingaat tegen de ontwikkeling van de mens en de wereld, die de schepper de mens heeft gegeven en toevertrouwd als opdracht." Paus Johannes Paulus II( al dan niet ingefluisterd door de huidige paus) in zijn: Over de drempel van de hoop. 1994 p 92 ev.
1 De Gids. 1989 nr 10 p 783. "Moeder vindt beter dat ik geen Sanskriet doe. Frits Staal.
mvrgr Martin Roos
|
1-5-2007 Martin Roos
Zeer gerespecteerde leraren......zie ook bericht 20070501: o.a Suzuki
Smart meldt een interessant kenmerk van het taoïsme - evenals van de Bön- traditie in Tibet - om de organisatorische kenmerken van het rivaliserende geloof over te nemen.
Tegenwoordig lijkt het vertrouwen op intuïties en vertrouwen in bepaalde spirituele activiteiten als bijvoorbeeld spirituele bijstand zie het vorbeeld onder van een bekende mannelijke monnik, hoe knap ze ook gepresenteerd en beredeneerd worden, wat te minderen. Dat lijkt vooruitgang..........en is awareness...........kennen, merken en weten!
De Dai Lama onderhoudt vanuit zijn Indiase hoofdkwartier contacten met vele wereldleiders in Japan, Engeland, Frankrijk, Duitsland, Australië en de Verenigde Staten. Hij wordt zeer hartelijk ontvangen door rechtse topfiguren overal ter wereld. Hij is ontelbare keren te gast geweest op speciaal voor hem georganiseerde etentjes bij mensen als Newt Gingrich, de Amerikaanse republikein wiens grootste levensdoel de volledige ontmanteling van alle sociale voorzieningen is!
De Tibetanen zien zichzelf als de nakomelingen van de Bodhisattva Avalokiteshvara, die als aap op aarde incarneerde, met een vrouwelijke demon huwde en de mensheid als nageslacht verkreeg. Het overgrote deel van de Tibetaanse bevolking was en is straatarm. Men lijdt honger en woont in schamele hutten. Dat was al zo onder de Tibetaanse junta en ook de Chinese bezetting bracht geen verandering.
Voor de komst van de Chinezen in 1950 was de bevolking ingedeeld in 9 rangen. De horigen en de vrouwen hoorden bij de laagste rangen. Ze werden beschouwd als sprekende dieren. Ze hadden geen vrijheid van meningsuiting en werden dom gehouden en bang gemaakt met mythische verhalen over demonen. Leverden ze desondanks toch kritiek, dan riskeerden ze gevangenisstraf en marteling in de kerkers van de kloosters. Bij diefstal konden hun handen worden afgehakt. Lijfstraffen waren net als in andere feodale slavenmaatschappijen heel gewoon.
De Tibetaanse boeddhistische leer - Tibetan culture - is niet toevallig vervuld van machismo en homofobie. "Zijne Heiligheid" de Dalai Lama zegt bijvoorbeeld: "Volgens de boeddhistische traditie is er niets mis met het bezoek aan dames van lichte zeden, mits de daartoe geëigende organen worden gebruikt". Contact via "handen, mond of anus" noemt hij "seksueel wangedrag", evenals "betrekkingen tussen man en man en vrouw en vrouw".
Bekende en minder bekende Tibetaanse monniken maken zich veelvuldig schuldig aan seksueel geweld en verkrachting, ook in het buitenland. We weten dat de in de Verenigde Staten wonende Tibetaanse monnik Sogyal Rinpoche, de schrijver van het religieuze "Tibetaanse Dodenboek", een Amerikaanse boeddhistische vrouw gedwongen had tot sex. Ze kwam bij hem voor spirituele bijstand, maar Soygal beweerde dat ze sterk en gezond zou worden als ze sex met hem zou hebben. "Sex met een monnik is een zegen", zei hij letterlijk. Een ander slachtoffer van Soygal werd seksueel misbruikt tijdens meditaties. De Tibetaanse junta heeft met deze praktijken geen moeite. Een van de misbruikte Amerikaanse vrouwen zei dat juntaleden iedereen een zwijgplicht opleggen.
Na jarenlange druk, gaf de Dalai Lama Soygals slachtoffers toestemming naar de rechter te stappen.
bron:
P. van der Velde. Een nieuw voertuig voor een nieuw boeddhisme. 2002.
E. Krebbers. Fabel van de illegaal 26, december 1997
N. Smart. Godsdiensten van de wereld. 2003
mvrgr Martin Roos
|
Reageer
Wilt u reageren op het bovenstaande artikel? Vul dan onderstaand formulier in.
|
|
