Veel mensen die een bezoek brengen aan Paramaribo zijn ervan onder de indruk dat je daar in de Keizerstraat vlak naast elkaar een moskee en een synagoge tegenkomt. Vaak wordt gezegd dat dit nergens anders in de wereld mogelijk zou zijn. Suriname is een bijzonder land, alleen al vanwege het gegeven dat je er bijna alle wereldreligies aantreft, en dat er vrede heerst tussen die religies. In Suriname wonen protestanten, rooms-katholieken, hindoes, moslims, boeddhisten, maar ook aanhangers van vormen van Afrikaanse religies (dikwijls winti genoemd), of van inheemse indiaanse religies. Gewelddadige interreligieuze conflicten zijn in het land onbekend.

Toch lijkt die vrede mooier dan hij in werkelijkheid is. Het gaat namelijk niet om een vreedzame omgang van de mensen van de verschillende religies met elkaar, nee, men gaat eigenlijk niet of nauwelijks met elkaar om. Suriname is een land met slechts ongeveer 430.000 inwoners op een oppervlak van viermaal Nederland, van wie de meesten langs de kust wonen. Het is heel goed mogelijk om nauwelijks met mensen uit andere religieuze en etnische gemeenschappen om te gaan. Religie en etniciteit zijn nauw met elkaar verbonden. Een creoolse hindoe zul je niet tegenkomen, en tot voor kort ook geen Hindoestaan die tot de pinkstergemeente behoort. Er waren wel Hindoestaanse christenen, maar hun aantal was zeer gering. Die situatie is nu enigszins veranderd, omdat met name de volle-evangelie en pinkstergemeenten steeds meer Hindoestanen weten te trekken. Desondanks blijft het waar dat mensen uit verschillende etnische gemeenschappen, zeker in de privé-sfeer, over het algemeen langs elkaar heen leven.

Ondanks dit langs elkaar heen leven, is reeds in 1988 de Interreligieuze Raad in Suriname (IRIS) gesticht. Omdat in die tijd alleen de christelijke kerken de kans kregen televisie-uitzendingen te verzorgen of in televisieprogramma’s uitgenodigd werden, werd de IRIS gevraagd ervoor te zorgen dat in de toekomst ook hindoes en moslims in beeld kwamen. Daartoe ontwikkelde deze raad televisieprogramma’s waarin alle religieuze gemeenschappen van het land voor de camera verschenen. Later ging deze raad ook verantwoordelijkheid dragen voor medisch werk. Inmiddels is dit een zelfstandige taak geworden van een onafhankelijke organisatie.

Men kan zeggen dat er langzamerhand een interreligieuze dialoog op gang is gekomen, althans aan de top van de religieuze organisaties. Maar er is ook nog veel weerstand, zeker bij de zogenaamde ‘evangelicals’. De eigen zending wordt snel gezien als belangrijker dan het interreligieuze werk, en dreigt hiermee te concurreren. Om die reden ontbreekt in de IRIS een officiële afvaardiging van de Evangelische Broedergemeente, de grootste protestantse kerk van het land. De hervormden en de lutheranen doen overigens wel mee. Verder ontbreken de aanhangers van de Afrikaanse en inheems indiaanse religies.
Tevens kan men zich afvragen of er veel interreligieuze dialoog is aan de basis. De ervaring leert dat het in het district Nickerie (in het noordwesten van Suriname) makkelijker is om vanuit de verschillende religieuze gemeenschappen met elkaar in contact te komen dan in de hoofdstad. In kleinere plaatsen wonen zo weinig mensen dat men genoodzaakt is om met elkaar om te gaan. Een christen kan er in Nickerie bijvoorbeeld niet omheen om boodschappen te doen bij een hindoe kruidenier – iets dat in Paramaribo niet hoeft – en legt daarmee vanzelf een interetnisch en vaak ook interreligieus contact. In Paramaribo kan het echter voorkomen dat zelfs hindoes uit verschillende hindoegemeenschappen, zoals de Sanatan Dharm en de Arya Samaj, weigeren om met elkaar in contact te komen.


Freek Bakker is universitair docent interculturele theologie en hindoeïsme en boeddhisme aan de theologische faculteit van de Universiteit Utrecht.