 |
De vreugde van joodse muziek
door Lija Hirsch
Wat een rijk en diep gebied, de joodse muziek. Ik houd mij het meest bezig met Jiddisje liederen, verder ook wat Hebreeuwse en Ladino liederen. Het Jiddisj is mij door mijn achtergrond het dierbaarst. Mijn moeder sprak het met haar vader, opa Wolf. Toen ik klein was, hoorde ik het vaak. Iedere avond als zij aan mijn bed zat, vroeg zij mij: “A sjejn oder a zis mejdl?” En ik antwoordde steevast dat ik zowel een lief als een mooi meisje wilde zijn.
In ons niet zo muzikale gezin heeft mijn moeder gelukkig toch een paar Jiddisje liederen voor mij gezongen. Op een dag bracht zij een boek mee uit de stad, Liederen uit het ghetto van E. Janda. Daarin kon ik verder zelf lezen en nieuwe liedjes kiezen. En dat gebeurde. Later een cursus Jiddisj in Oxford en lessen en advies van Ruth Rubin en Zalmen Mlotek in New York en Jacques Halland, Lex Goudsmit en Chanah Milner in Amsterdam.
Eind jaren tachtig kwam ik in contact met acteur en sprookjesverteller Peter van der Linden van Theater de Appel in Den Haag. Met hem begon een hele reeks voorstellingen van joodse sprookjes en liederen, een stuk of vijftig avonden. Eerst geïmproviseerd, dat was erg leuk en spannend, daarna volgens een afgesproken programma. Onbegeleid, zoals ik het van Ruth Rubin had geleerd, het volkslied in zijn puurste vorm: de moeder die zingt voor haar kind, de naaister bij haar werk, de geliefden voor elkaar. Zo zijn de meeste liedjes tenslotte ontstaan, uit de emoties en verlangens .jpg) en dromen van mensen die meestal niet eens konden opschrijven wat zij schiepen, en overgeleverd van generatie op generatie.
Sinds 1992 werk ik met veel vreugde samen met Nico ter Linden, voormalig predikant van de Westerkerk en inmiddels zeer bekend auteur. Met hem en onze onmisbare, geweldige harpiste Gertru Pasveer heb ik afgelopen tien jaar talloze voorstellingen mogen brengen, in Nederland natuurlijk, maar ook in België en Duitsland. Wij brengen een tiental verschillende programma’s: met chassidische verhalen, over Mordechai Gebirtig, de grote componist van Jiddisje liederen, verhalen van de schrijver Sjolom Aleichem, vele verhalen uit de Tenach, over Chanoeka, het joodse Inwijdingsfeest, een 4 meiprogramma. Een aantal hiervan voor het eerst in de synagoge in Delft, want mijn vader had het fantastische idee om daar een culturele serie te beginnen. Sinds kort is violist Peter de Leeuw bij ons groepje gekomen. Het nieuwe chanoekaprogramma maken wij met ons vieren. Ik ben erg blij met zijn prachtige, warme spel en zijn innige betrokkenheid bij de joodse muziek.
De verhalen zijn joods en de liederen ook. Maar het publiek is overwegend niet-joods en veelal treden wij op in kerken. Het is bijzonder om mee te maken hoe ons publiek geroerd kan zijn door de joodse cultuur. Ook vind ik de gastvrijheid die hiervoor in christelijke kring bestaat heel positief. Deze muziek is zo warm, menselijk, gaat over allerlei aspecten van het menselijk leven, zo diep uit de ziel, dat ook mensen met een andere achtergrond erdoor geraakt worden. Met dankbaarheid zien wij dat gebeuren. Het geeft vreugde iets wat voor mij zo rijk en betekenisvol is met vele anderen te mogen delen.
Lija Hirsch is zangeres. Voor meer informatie: www.lijahirsch.nl
|
Reageer
Wilt u reageren op het bovenstaande artikel? Vul dan onderstaand formulier in.
|
|
