 |
Vrouwen tussen islam en tradities
door Latifa Cherabi
Veel moslimvrouwen herkennen zich niet in alle verhalen over de onderdrukking van moslima’s. De islam die zij kennen roept op tot rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid van vrouwen en mannen. Mannen en vrouwen worden beide opgeroepen om te voldoen aan de geboden en verplichtingen.
De positieve rechten die vrouwen in de islam hebben, zijn beschreven in verschillende hoofdstukken van de koran en in aanbevolen en afgeraden handelingen beschreven in de (sunna)hadith, de overleveringen van de profeet Mohammed. De islam geeft de vrouw erfrecht, maar minder dan aan de man. Dat is een discussiepunt. Wat concreter naar voren komt, is het recht van de vrouw om haar eigen naam te behouden, ook na haar huwelijk. Er is geen verplichting om de naam van de man aan te nemen. Andere rechten die de vrouw heeft, zijn het recht op actief en passief stemrecht en op economische zelfstandigheid. Verder geeft de koran aan dat het zoeken naar kennis en educatie iets is waar je desnoods voor naar China kunt gaan. De eerste vrouw van de profeet stelde een voorbeeld, door als oudere vrouw te trouwen met een jongere man en daarnaast toch door te gaan met haar werkzaamheden als zakenvrouw. Anderzijds bieden verplichtingen voor de man ook een bepaalde zekerheid aan vrouwen. Zo is er vastgelegd dat de man verplicht is zijn vrouw(en) en kind(eren) te ondersteunen in de primaire levensbehoeften.
Zo op het eerste gezicht vraag je je dan ook af hoe het komt dat de islam geassocieerd wordt met onderdrukking van vrouwen. Ik neem waar dat veel moslims, ook moslimvrouwen, de interpretaties van de koran, de hadith en de andere bronnen verwarren met culturele gebruiken en rituelen. Zo zijn vrouwenbesnijdenis en eerwraak geen zaken die de islam voorschrijft, maar die in bepaalde delen van de (islamitische) wereld ontwikkeld zijn als een ritueel.
Zeker zijn er een aantal gebruiken in de bronnen van de islam die in eerste instantie de indruk geven van onrecht jegens vrouwen. Bijvoorbeeld het recht van de man om vier vrouwen te huwen. Deze regelgeving stamt echter uit een tijd dat er een overschot aan vrouwen was die weduwe geworden waren. Het ging erom deze vrouwen te beschermen en te onderhouden.
Misschien meer nog dan andere godsdiensten heeft de islam een sterke band met het maatschappelijk leven en de waarden en normen die daarbij horen. De toekomst zal laten zien of de ontzuiling en vermaatschappelijking van de islam dezelfde weg zal opgaan als andere godsdiensten. Immers, ook Nederland, waar het maatschappelijk en culturele leven was gebaseerd op het christendom, had een levendige band met de godsdienst. De maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland gedurende de afgelopen eeuw, hebben geleid tot een scheiding van staat en godsdienst, tot keuzevrijheid in de godsdienstbeleving, tot tolerantie ten opzichte van homoseksualiteit, en noem maar op.
Een groot probleem is dat de meeste moslims hun moslim-zijn baseren op een mengeling van kennis over de islam en van tradities die worden overgeleverd van generatie op generatie. Ik denk dan ook dat het van belang is dat wij moslims ons gaan verdiepen in de kernbegrippen (het zuivere) van de islam. Daardoor zullen wij ook in staat zijn om onderscheid te maken tussen de kern van de islam en de invloed van tradities en rituelen. Ik vermoed dat er steeds meer debat zal komen tussen moslims onderling en dat er meer openheid komt voor seculiere en progressieve opvattingen van de islam. Dat zien we al gebeuren in andere islamitische landen. Dankzij de satelliet kunnen moslims in Nederland zich die ontwikkelingen eigen maken.
Vrouwen doen er goed aan zich meer te richten op hun persoonlijke ontwikkeling en zich te verdiepen in de islam. Als zij zichzelf ontwikkelen, heeft dat ook direct invloed op hun positie in de samenleving, op hun partners en op de opvoeding en begeleiding van hun kinderen – de burgers van morgen. Ten slotte pleit ik ervoor dat vrouwen, moslima’s en niet-moslima’s, veel meer met elkaar in dialoog gaan, om zo van elkaar te leren.
Latifa Cherabi is publicist en onderneemster.
|
Reageer
Wilt u reageren op het bovenstaande artikel? Vul dan onderstaand formulier in.
|
|
