Dinsdag 24 juni 2008

Mijn oma uit Turkije is voor twee maanden op vakantie in Nederland. Ze bezoekt musea, kerken, parken en buurvrouwen. Heel veel buurvrouwen. Een rondje lopen door de buurt in de schemering staat ook iedere avond op haar schema. Met oma aan mijn arm loop ik pratend en lachend door onze wijk.

We arriveren bij een torenhoge flat met bejaardenappartementen. Ze tikt me even aan en kijkt vol verbazing omhoog. “Zit deze flat helemaal vol met bejaarden?”, vraagt oma bedenkelijk. “Ja oma, hij zit helemaal vol met bejaarden. Maar dit zijn degenen die het goed hebben. Bij sommige complexen worden ouderen pas na drie dagen of zelfs een week teruggevonden.” Mijn oma maakt afkeurende geluiden met haar tong, maar zegt even later: “In Turkije wordt het nu ook zo...”

De samenleving is inmiddels zo geëvolueerd dat ouderen ervoor kiezen om op zichzelf te wonen op hun hoge leeftijd, want ‘we moeten er niet aan denken om bij ons kind in huis te zitten’. Groot gelijk, maar hoe vaak worden ze bezocht en in hoeverre wordt er nog echt aan hen gedacht? Af en toe zie ik ouderen rondlopen die ik spontaan een knuffel zou willen geven.

Het leven in een individualistische maatschappij is niet altijd even makkelijk. Je ego is iets geworden wat je continu dient te strelen. En het is niet altijd even makkelijk om je ego het hof te maken. Want alles wat je doet, daar wil je ego ook iets voor terugkrijgen. Voor niets gaat de zon op!

Een remedie tegen dit monster? Vrijwilligerswerk. Vrijwillig arbeid verrichten in je vrije tijd voor andere mensen, de natuur of dieren. Voor een betere wereld of misschien ook om je ego te strelen. ‘Kijk wat ben ik goed!’ Iedereen heeft een eigen reden om werk te verrichten waar je ‘niets voor terugkrijgt’. Het staat tussen aanhalingstekens, omdat je er wel degelijk iets voor terugkrijgt. Voldoening, nieuwe contacten, gelukkige mensen...

Het woord vrijwilligerswerk heeft alleen zo’n stoffig imago. Het eerste wat mij te binnen schiet zijn suffe klusjes die je tegen je zin moet doen. Af en toe doen we net alsof vrijwilligerswerk is uitgestorven, maar als ik om me heen kijk dan doet bijna iedereen wel iets in zijn vrije tijd voor een betere samenleving.

Vrijwilligerswerk hoeft zich niet te beperken tot het verrichten van werk bij een bepaalde zorg- of welzijnsinstelling. Je op eigen houtje inzetten voor een betere wereld doe je namelijk ook vrijwillig. Misschien moet ik die arme lieve ouderen op straat dan ook daadwerkelijk maar gaan knuffelen.

Suzan Yucel (20) studeert journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. Naast haar studie is zij werkzaam als eindredacteur voor de website www.wijblijvenhier.nl.

>> Reageer

Maandag 16 juni 2008

Gisteravond was er een interessante documentaire op tv van Mostar Sevdah Reunion. Een geweldige muziekband uit Bosnië, die traditionele Bosnische muziek maakt. Het land is een lange tijd verscheurd geweest door oorlog. “Muziek maakt geen vijanden, muziek maakt alleen vrienden. Muziek is het enige wat mensen met elkaar bindt”, zei de zanger van Reunion ook wel ‘de Buena Vista Social Club van de Balkan’ genoemd.

Muziek heeft door de eeuwen heen al veel betekend voor de mensheid. Zo behandelde men tijdens het Ottomaanse rijk mensen die leden aan blinde liefde, depressiviteit en andere geestesziektes met klassieke Turkse muziek. In het centrum van een kliniek speelde de hele dag door een orkest. Samen met het geluid van kletterend water in de grote sadirvan (fontein) zorgde die combinatie van geluid voor een helend effect op de ziel van patiënten.

Muziek is een ware cultuur op zich. Je kunt haar vinden in alle geuren, kleuren en smaken. Iedereen heeft een voorkeur voor een bepaalde soort en er wordt vaak een hele cultuur omheen gebouwd. Mensen leven en gedragen zich naar de regels van die cultuur. Er zijn dresscodes waar aanhangers van een muzieksoort zich aan houden. Denk aan rappers, emo’s en de hippies van vroeger. Andersom is dat ook het geval. Een cultuur waar een instrument bij hoort dat typisch is voor dat land, zoals de balaban uit Azerbeidzjan en de qawali uit Pakistan.

Buiten alle culturele aspecten om heeft religie ook zeker iets met muziek te maken. Wat moet een kerk zonder een orgel en wat moeten islamitische muziekanten zonder de darbuka (trommel)? Sommige moslims beweren dat alle muziek die buiten de darbuka om wordt gemaakt haram (verboden) is. Een begrijpelijk standpunt als je vertrekt vanuit de gedachte dat muziek je kan verleiden tot zondes. Maar uiteindelijk kán ze je verleiden, dat hoeft ze zeker niet.

Zo weet ik nog goed dat een vriendin en ik naar het concert van singer/songwriter Jose Gonzalez gingen in Paradiso. Zijn eenvoudigheid, gitaar en nuchterheid hadden zo een rustgevend effect dat mijn vriendin en ik elkaar even aankeken en ons bijna twee uur lang in een meditatieve sfeer bevonden.

Yusuf Islam, ook bekend als Cat Stevens, zei het ook eens: "Het gaat om de boodschap die je wil overbrengen met het maken van muziek". Of het nu is om zielen te helen, mensen in hogere sferen te brengen, bruggen te slaan of saamhorigheid te creëren. Muziek is veel te mooi om op te moeten geven...

Suzan Yucel (20) studeert journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. Naast haar studie is zij werkzaam als eindredacteur voor de website www.wijblijvenhier.nl.

>> Reageer

Maandag 9 juni 2008

Als moslim fladder ik gelovend door het leven. Gelovend in een hogere macht, die over me waakt en nog dichterbij me is dan mijn halsslagader. Een maatje in mijn goede en slechte tijden. Een plek waar ik mijn hart kan luchten en mijn inspiratie en motivatie uit kan halen. Daarnaast ben ik ook ‘belast’ met de verplichting om vijf keer per dag even herinnerd te worden dat ik maar een kleine mier ben in het oneindig grote universum dat Hij/Zij heeft geschapen, door mij nederig te buigen en te bidden tot de Alwetende.

"En moet dat vijf keer per dag?" vragen sommigen, terwijl hun wenkbrauwen zo hoog omhoog gaan dat het bijna het begin van de haarlijn raakt. Ja, vijf keer per dag en nee, zo moeilijk is het niet. Het is heerlijk om je even te onttrekken aan de waan van de dag en je af te zonderen van dagelijkse bezigheden. Het zijn vijf rustmomenten in een bestaan waarin de tijd voorbij raast en je af en toe even niet meer weet waar je het allemaal voor doet.

Rustmomenten horen bij religies. Of het nu gaat om één God of meerdere goden binnen een geloof. Het is een spirituele ervaring en een reiniging van de ziel. Tegenwoordig zijn er ook veel mensen die religie en de bijbehorende rituelen achter zich hebben gelaten, maar het idee van een hogere macht die op je neerkijkt toch nog prettig vinden. Het motto is: ‘Ik ben niet gelovig, maar ik geloof wel dat er ‘iets’ is’. En zo werd datgene geboren waar de tenen van Ronald Plasterk van gaan krommen: het ietsisme.

Vijf keer per dag bidden, zondag naar de kerk gaan of op de sabbat een rustpauze houden is voor velen misschien niet meer de manier om zich te richten tot de Alwijze. Maar iedereen heeft een krachtbron om inspiratie, daadkracht en moed uit te halen. Iedereen heeft een manier gevonden om zich even terug te trekken. Hoe, wat of welke naam eraan wordt gegeven is een persoonlijke overweging.

God, Allah, Jahweh of Iets. Allemaal een andere naam, maar degenen die geloven in een hogere macht, bedoelen er hetzelfde mee. Hoop en inspiratie putten uit een kracht die je verstand te boven gaat. Want dat is waar je geest naar hunkert. Een moment waarop je je kan losweken van dit tijdelijke bestaan om het eeuwige genot te ervaren.

Suzan Yucel (20) studeert journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. Naast haar studie is zij werkzaam als eindredacteur voor de website www.wijblijvenhier.nl.

>> Reageer

Maandag 2 juni 2008

“Weet je wat ik nu echt niet kan begrijpen? Dat zo een intelligente dame als jij kan geloven in een God.” Dit soort opmerkingen zorgen voor een interne discussie in mijn bovenkamer. Daar sta je dan met een verwarde blik en een aarzelende glimlach na zo’n opmerking. Denken sommige mensen echt zo over gelovigen? Niet-intelligente wezens die een God nodig hebben, omdat ze zekerheid willen in hun leven?

Nederland heeft een tijd van snelle ontkerkelijking doorgemaakt en de moderne maatschappij biedt een droom die mensen kunnen waarmaken. Een goede baan, een mooie auto, een groot huis en daarnaast ook nog een gelukkig gezinsleven. Dit kun je waarmaken. Het kan ook leiden tot de vraag: wat heeft het allemaal voor nut en wat heb ik er eigenlijk aan? Want aan het einde van de rit vragen veel mensen zich af of dit alles is.

De consumptiemaatschappij waarin we leven, wil ons doen geloven dat geluk hem zit in het kopen van spullen en het tonen van status. Maar zij gaat geheel voorbij aan het feit dat de buitenkant weinig hoeft te zeggen over de binnenkant. De individualisering van de samenleving heeft namelijk ook met zich meegebracht dat mensen meer dan ooit op zoek zijn naar saamhorigheid. Een groep mensen met dezelfde denkwijze. Het woord zingeving is weer ‘hot’. Zingeving in de breedste zin van het woord. Op iedere hoek van de straat heb je wel reiki- of yogabijeenkomsten om het innerlijk rust te geven. Maar één van de sleutels om tot geluk te komen zijn ook de eeuwenoude monotheïstische religies.

Een ‘underdog-positie’, die heeft religie misschien. Zeker als het gaat om de islam. ‘Het groene gevaar’ heeft nog nooit zo in de belangstelling gestaan. Of er op een goede of slechte manier aandacht aan wordt gegeven is niet van belang. Want, zoals spindoctors en andere PR-mensen zeggen, slechte publiciteit is ook publiciteit.

Toen de islam nog niet het gesprek van de dag was, zag je bijna geen jonge meisjes met een hoofddoek op straat en waren mensen wel gelovig, maar niet op een opzichtige manier. Met de komst van alle discussies word je gewezen op je identiteit en ga je je afvragen waarom je ook alweer die ene religie aanhangt. Met de ChristenUnie in het kabinet worden ook de christenen weer zichtbaar en zijn zelfs onderwerpen ter sprake gekomen waarvan we dachten dat we er in Nederland al jaren over uit waren, zoals abortus bijvoorbeeld. De organisatoren van de EO-jongerendag zullen enthousiast in hun handen wrijven van de enorme belangstelling voor het evenement.

Uiteindelijk maakt het allemaal niets uit. God heb je vaak het hardst nodig in je slechtste dagen. En we maken nu eenmaal roerige tijden door, omdat we als land in een identiteitscrisis zijn beland. Want... wie zijn we nu eigenlijk?

Suzan Yucel (20) studeert Journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. Naast haar studie is zij werkzaam als eindredacteur voor de website www.wijblijvenhier.nl.

>> Reageer

Donderdag 29 mei 2008

"Jullie moslims zijn zo zeker over jullie geloof; wij christenen zijn dat vaak niet over het onze." Hoe vaak ik iets dergelijks van mijn christelijke vrienden hoor, is niet bij te houden! En ook in de - veelal christelijke - media lijkt deze gedachte aanleiding te zijn voor discussies over 'de kracht van het christendom' en nieuwe pogingen tot 'evangelisatie' en 'missie'. Het onlangs gehouden Pinksterfestival is wat dat betreft misschien wel een goed voorbeeld. Is het inderdaad zo dat wij moslims zekerder zijn dan christenen?

Begin vorig jaar - ik weet het me nog goed te herinneren - keken mijn christelijke vriend Hans en ik naar een boeiende documentaire op Discovery Channel. In deze documentaire werd beweerd dat tien eeuwenoude stenen kisten, die in 1980 gevonden waren in wat nu een buitenwijk van Jeruzalem is, de beenderen bevatten van Jezus, Maria Magdalena en zelfs van Jezus' zoon. Volgens documentairemaker James Cameron is het vrijwel uitgesloten dat de botten van iemand anders dan Jezus en zijn familie zouden zijn. Hans was met stomheid geslagen door de documentaire. Als Jezus inderdaad familie had gehad, dan was de hemelvaart van Jezus wellicht geen 'historisch feit'. Hierdoor zou het hart van zijn geloof worden aangetast. Onzekerheid overviel hem. Wat nou als dit allemaal waar was? Ook het verhaal van de kruisdood en opstanding zou dan zeer betwijfeld kunnen worden. Immers, het lijk van Jezus bleek te zijn verdwenen of opgelost in een geestelijk lichaam...

Moslims geloven niet dat Jezus is gekruisigd. Ook met de titel 'Zoon van God' hebben zij grote moeite. De koran benadrukt dat God geen zonen heeft; Jezus is in de koran gewoon een profeet. Verder wordt Jezus in de koran aan het eind van zijn leven 'omhooggebracht'. Op dit punt voelde ik me zeker aangesproken door de documentaire. En ook omdat onze profeet – vrede zij met hem - getrouwd was en kinderen had. Er waren dus opvallende overeenkomsten.
Het werd een levendige discussie tussen Hans en mij. Tot diep in de nacht vlogen onze discussiepunten, argumenten en twijfels over tafel. Het eind van het gesprek werd 'bezegeld' met een handdruk - zoals we bijna altijd doen - en de constatering dat we veel zaken nooit zullen weten en dat veel theologische kwesties geen onderwerp zouden moeten zijn voor een goed gesprek of dialoog.

Deze stelling kwam ik ook tegen in een recent verschenen boek van Seyed Mostafa Azmayesh en John van Schaik: Een ontmoeting met Jezus in Christendom en Islam. De auteurs schrijven hierin het volgende: "Naar onze overtuiging is de theologie niet het juiste middel om tot wederzijds begrip te komen. Je moet dan immers of te veel van het eigen geloof opgeven, óf je blijft onverzoenlijk tegenover elkaar staan." Hans en ik waren onder de indruk van deze woorden omdat het herkenning gaf. In een goed gesprek gaat het inderdaad niet om theologische zekerheden. Het gaat om menselijke onzekerheden. Toen ik aangaf dat ik ook veel dingen niet wist en vaak twijfelde, ook naar aanleiding van de documentaire op Discovery Channel, hielp dat onze vriendschap en discussie meer dan wat ook. We waren en zijn onder de indruk van elkaars oprechte zoektocht. En oprechtheid heeft niets met onzekerheid te maken!

Bülent (26) is geboren in Nederland en heeft Turkse ouders. Hij werkt als IT-specialist bij een bedrijf in Rotterdam

>> Reageer

Dinsdag 13 mei 2008

Dit ja. Dit nog wittige vlees. Deze groeven in onze hals. Deze verlegen dijen. Die uitgelopen voeten nou toch weer. Ons krimpende hart. Die schallende mond.
Met dit hier heeft de Heere ons geholpen. Wij bewonen een tempel. Zijn tempel, zo werd sommigen van ons geleerd. Nee, preciezer nog: de tempel van de Heilige Geest. Dat was Zijn Makker. Hebben wij die tempel dan slechts te huur? We zijn hier toch maar voor even? Dan mogen we wel eens onderhoudswerkzaamheden verrichten. Of moet de Huisbaas dat zelf doen? Kunnen wij Hem aansprakelijk stellen voor afbladderend vel, lekkende vaten en gebroken harten? Gaan we ons geld terugvragen?
Ik zelf heb mijn tijdelijke woning trouwens, nu we het er toch over hebben, altijd een beetje een wonderlijk oord gevonden. Echt thuis heb ik me hier nooit gevoeld, maar dit moet wel even onder dit dak blijven graag.
Dit tempeltje past toch voor geen meter bij me... Zeg nou zelf! Vroeger zag het eruit als de woning van een meisje, terwijl ik heel vaak vergat dat ik dat was. Een meisje.
Bovendien werkte het onderkomentje gewoon niet goed. Ik viel voortdurend overal uit. Uit wand- en klimrekken, groepsprocessen en bezegelde afspraken. Deze wandelende woning viel vaak in zeven sloten tegelijk. Heel vaak meer letterlijk dan figuurlijk.
En veel beter is het nooit geworden. Van anderen heb ik toegefluisterd gekregen dat er van alles en nog wat kan met ons Geestig Omhulsel. Zaken waar ik zelf nooit een smaak van zal proeven: trapezewerk bijvoorbeeld, of paaldanserette, allerlei seksuele hoogstandjes.
Jammer, maar helaas. Mijn tempel is een klooster en zal dat altoos blijven. Wie loof ik daarmee? Hem? Mezelf? Welke huiseigenaar zou trots en tevreden zijn als zijn huurster op kousenvoeten door zijn kasteeltje trippelde? Als de bewoonster geen spoor wil achterlaten aan vuil of uitwoning? Zelfs op de bovenkamer sop en dweil ik als een werkende nonnenorde.
Maar hoeveel reinigende hysop ik ook gebruik, deze tempel is al lang niet meer fris als van een meisje. Er vallen grijze groeven in. Sop maakt niet alles fris en jong.
Ik leg mijn emmertje en dweil er maar eens bij neer. Wat rest mij nog, dan verwonderd om me heen te kijken. Zie hier: dit is Zijn tempel. Dit is mijn lichaam. Als ik uit mijn venster tuur, zie ik alle andere tempels. De een blinkend wit, de ander onhandig maar lieflijk opgekalefaterd. Sommige vensters zijn gegeneerd geblindeerd, andere staan gul geopend naar de zon. En nu wordt het lente en al die witte tempellichamen hunkeren weer naar dat eerste licht. In hun verlangen en verschijning lijken ze sprekend op dat van mij. Wij zijn leden van één lichaam. Wij zijn bewoners van één huis. Dit is ons lichaam.

Annemiek Schrijver is presentatrice bij de IKON en schreef vorig jaar haar eerste roman 'Rachab'. Voor meer informatie: zie www.rachab.nl.

>> Reageer

Dinsdag 6 mei 2008

Dreigt Nederland het land te worden van uilskuikens?
Een partij zonder programma, geleid door een vrouw die grossiert in lege hulzen en elk debat uit de weg gaat, scoort in de peilingen 23 zetels. Geert Wilders wilde een Donald Duck-Koran en hij kreeg een Donald Duck-Koran. Kadootje van Kader Abdolah. Kader gaf dit land veel kadootjes, maar wie lukraak snijdt en hakt, in naam van de toegankelijkheid en de vox populi, begeeft zich op glad uilskuiken-ijs. In Uilskuikenland wordt de tango verkocht als een buurthuisdansje van je ene-tweeje-hopsakeeje. In Uilskuikenland vindt men in geen velden of wegen een serieus boekenprogramma.
Wat paart aan het uilskuiken-isme? Infantilisme, ijdelheid en wind. Alle drie delen dezelfde baarmoeder: onzekerheid. Onzekerheid wordt vaak verward met twijfel. Maar het verschil is als dag en nacht. Onzekerheid is twijfels lelijke bastaardbroertje. Twijfel is mooi, twijfel is kracht, twijfel is waarachtigheid. Onzekerheid is zwak, bangig, onbezield, verward. Twijfel analyseert, onzekerheid panikeert. Twijfel baart pareltjes, onzekerheid spuit drek.
Ware onzekerheid een schone eigenschap, dit land was een paradijs. Het weer, de geschiedkunde, de ruimtelijke ordening, het wijkbeleid, de ziekenzorg, de files, de praatshows, de couranten, de wetenschap, het Koningshuis, de parlementariër, de kiezer - dit alles lijdt onder het virus van onzekerheid. Het bouwwerk Nederland wankelt op lemen voeten. De media schreeuwen, de politiek volgt, de kunst ontheiligt. Alles suist stuiptrekkend in alle windrichtingen - onder de vlag van ‘leuk’, ‘veilig’ en ‘Voltaire’. Intussen is leuk niet echt leuk meer, veilig vooral onveilig, en verlichting in duisternis gehuld.
Vraag het de mensen, die in groten getale het land de rug toekeren. De een zegt: ik ga naar Canada. De ander: ik ga naar Mekka. De een snakt naar kabbelende meertjes en uitgestrekte bossen. De ander wroet in oude geschriften, op zoek naar eeuwige waarheden, diepere innerlijkheden, vroegere tijden. De een reist in de ruimte, de ander in de tijd. Maar allen zoeken naar dezelfde graal: Geluk, Rust & Vrede – ver weg van het laaglandse kuikengekrakeel.
Eloi, eloi, is het niet tijd voor een nieuwe profeet?

Mohammed Benzakour is publicist en columnist. Zie: www.benzakour.eu.
 
>> Reageer

Maandag 28 april 2008

De boom die meegaf
bijna platwoei in de storm
staande gebleven

(Inge Lievaart)

De demografische samenstelling van Nederland is voor altijd veranderd door de komst van een bonte stoet van allochtonen. Veel duiders en beschouwers dachten dat het verlangen naar het oude Nederland van de blonde schipper op een trekschuit door de polder marginaal zou blijven, en dat Nederland in de Amerikaanse droom zou opgaan. Een aantal alles overschaduwende nieuwsfeiten heeft het verlangen naar het Nederland van de goede oude tijd echter teruggebracht. Deze nostalgie vindt nu zijn spreekbuis in drie politieke partijen, die sommige Nederlanders in een coalitie bij elkaar dromen: de VVD, de PVV en de TON. Als die de boel overnemen zul je eens wat zien!
Nederland vervreemdt van zichzelf. De eerste en symbolisch nogal belangrijke stap op weg naar de eenwording van Europa was het afschaffen van de nationale munt. Daarmee raak je iets kwijt. Niet alleen in je portemonnee, maar ook in je Nederlanderschap. Economische globalisering, de vorming van transnationale verbanden en (inter)netwerken verhogen de bloeddruk van het identiteitsdenken behoorlijk. Het geeft het gevoel dat je met de samenleving en haar cultuur niets meer te maken hebt, dat je machteloos staat en geen invloed hebt op je eigen toekomst. Volgens sociologen komt dit het meest voor in tijden van snelle sociale verandering: na oorlogen of industriële revoluties, tijdens of na snelle secularisatie en bij grote migrantenverplaatsingen. De laatste helft van de twintigste eeuw wordt door alle drie factoren getekend.
Gebrek aan identificatie met de samenleving kan ‘anomie’ opleveren. Dat wil zeggen: het verminderen van de onderlinge contacten tussen leden van een gemeenschap op grond van de ontwrichting van het gemeenschappelijk systeem van normen en waarden. Het gemeenschappelijk normbesef verzwakt en sociale desintegratie treedt op. In mijn ogen is de grootste fout die we kunnen maken – en dát we die kunnen maken laat de wereldgeschiedenis overtuigend en bij herhaling zien – dat we alle aandacht vestigen op slechts één ingrediënt van onze nogal divers samengestelde ‘soap van nationaal onbehagen’. En dat zou dan met een joods-christelijke uitdrukking ‘de vreemdeling binnen onze poorten’ zijn.
Er zijn maar weinig vreemdelingen die er uiting aan geven trots te zijn op de Nederlandse samenleving, die we gezamenlijk vormen. Het wordt moslims vaak verweten dat ze niet participeren in het ‘wijgevoel’. Onvermoeibaar worden zij gewezen op de scheiding tussen kerk en staat en steeds opnieuw wordt gevraagd of de islam verenigbaar is met democratie en moderniteit.
Om enigszins recht te doen aan de vraag of moslims actief deelnemen aan de Nederlandse maatschappij, moet er naar een langere periode gekeken worden. Ongeveer vijftig jaar zijn er moslims in Nederland. Gedurende deze periode heeft het overgrote deel van hen geleefd, gehandeld en gesproken binnen de Nederlandse (grond)wet, regelgeving en maatschappelijke afspraken. Daarin staan kernzaken die, net als de scheiding van kerk en staat en de daarop gebaseerde democratie en mensenrechten, als een paal boven water staan.
In 1993 is de verklaring van een wereldwijd ethos geschreven. Hans Küng is medegrondlegger van deze verklaring, maar ook islamitische geestelijke leiders waren betrokken bij de totstandkoming ervan. In de verklaring wordt een aantal basisprincipes geformuleerd: geweldloosheid en eerbied voor het leven; solidariteit en een rechtvaardige economische orde; tolerantie en een leven van waarachtigheid; gelijke rechten en partnerschap tussen man en vrouw. Als we het hierover eens zijn, begint het grondpatroon van de solidariteit binnen Nieuw Nederland zich af te tekenen. 

Abdulwahid van Bommel is docent geestelijke verzorging en schrijver. Voor meer informatie over de verklaring: http://www.weltethos.org/pdf_decl/Decl_dutch.pdf.

>> Reageer

Maandag 21 april 2008

Binnen het beheer van ieders huishoudportemonnee – laten we zeggen op supermarktniveau – manifesteert zich een zekere wrijving tussen ecologie en economie. In de schappen met cholesterol- en bloeddrukverhogende consumpties staan soms ook twee vakken met zonnebloemkoekjes. Schreeuwend duur. Op politiek niveau heb ik geen enkele partij in haar verkiezingscampagne ooit de auto-industrie horen aanpakken. Schaamteloos worden er jaarlijks duizenden auto’s aan de files toegevoegd. Toch hebben we het met z’n allen over duurzame ontwikkeling. U weet wel, dat concept waarin ecologische, economische en sociale belangen bij elkaar komen, rekening houdend met de belangen van zowel de huidige als de toekomstige generaties. Het is een breed begrip, duurzaamheid. Het omvat alle ontwikkelingen die bijdragen aan een wereld die efficiënter en zuiniger omgaat met dat wat de aarde ons biedt. Hoe kunnen we in hemelsnaam dat evenwicht ooit bereiken?
Religies hebben de mogelijkheid om bij te dragen aan een verandering van levenshouding. Hun kracht is dat zij mensen niet alleen op cognitief niveau aanspreken, maar ook op het niveau van gevoelens, ervaring en handelingen. Toch bereiken ook religies niet veel. Religieuze begrippen kunnen ook verwarrend zijn. In de islam kennen we het begrip ‘halal’. Zoiets als ‘kosjer’ bij joden: voor consumptie toegestaan. Hoe verhoudt zich dat tot de begrippen duurzaam of ecologisch verantwoord?
Intussen is de halal-markt big business. De productie van halal-voedsel biedt het Nederlandse bedrijfsleven ongekende mogelijkheden. De afzetmarkt telt wereldwijd circa een miljard potentiële moslimconsumenten. De optimistische boodschap van de Halal Food Conferentie 2005 was: de zakelijke kansen op zowel de nationale markt als de exportmarkt liggen voor het oprapen. Ben Ali Salah van Halal Food Management, en organisator van de conferentie: “Het is tijd om een strategie voor de toekomst te ontwikkelen om ervoor te zorgen dat Nederland een leidende marktpositie verwerft en haar potentiële rol kan waarmaken.” Het Nederlandse aandeel op de consumentenmarkt voor producten met een halal-keurmerk bedraagt nu ongeveer een miljard euro, maar kan uitgroeien tot een veelvoud hiervan.
Tijdens de Halal Food Conferentie 2005 kregen ondernemers die niet bekend zijn met de islamitische wereld antwoord op concrete vragen zoals: Wat houdt halal nu eigenlijk in? Hoe staan de Nederlandse moslimgemeenschappen en hun organisaties tegenover producten die halal zijn? Wat is de stand van zaken omtrent een nationale en internationale standaard en de certificering van halal-voedsel en -voedselproducten?
Als je bedenkt dat alle producten waarin geen dierlijke ingrediënten zijn gebruikt en die niets met alcohol en drugs te maken hebben, in principe halal zijn, kun je er bijna overal voor terecht. Voor halal-vlees zul je wat beter moeten zoeken. Goed gesorteerde supermarkten en supermarkten die in buurten staan waar veel allochtonen wonen, hebben soms een klein assortiment aan halal-vlees. Dit vlees is meestal duurder dan gewoon vlees in die winkels. Het grootste aanbod aan halal-vlees dat ook nog erg goedkoop is, zult u vinden bij islamitische slagers. Ook bij moskeeën is halal-voedsel te koop. In de grote steden zijn er ook steeds meer shoarmatenten en dergelijke die vleessnacks verkopen die halal zijn.
Volgens de islamitische regels moet halal-vlees afkomstig zijn van dieren die ritueel zijn geslacht, zelf alleen plantaardig voedsel hebben gegeten, en die een ‘diervriendelijk’ leven hebben gehad. Voor de rest moet religieus geslacht vlees aan dezelfde regels voldoen als regulier geslacht vlees. Het vlees heeft dezelfde keuringen ondergaan, dus in die zin is er geen onderscheid. Halal-vlees zou dus vergelijkbaar moeten zijn met ‘gewoon’ biologisch vlees.
Waarschijnlijk stelt de exportmarkt slechts de eis dat het halal-vlees ritueel geslacht moet zijn. Over de al dan niet diervriendelijke behandeling van slachtvee, vrijwel bewegingloos levend in stallen, hokken of kisten, waarbij aan hun voedsel allerlei onbekende dierlijke elementen worden toegevoegd om de benodigde kilo’s exportvlees te produceren, haalt men de schouders op. Inderdaad een groeimarkt. Maar hoezo halal?

Abdulwahid van Bommel is docent geestelijke verzorging en schrijver

>> Reageer

Maandag 14 april 2008

Wanneer honger via de voordeur binnenkomt, vlucht liefde vanwege de tocht het raam uit…
(Oud gezegde)

De koran zegt wel dat mensen die geloven sterker zijn in hun liefde voor God (2:165), maar verklaart zeker niet dat ze bij voorbaat milieubewuster zijn dan niet-gelovigen. De koran gaat er eerder van uit dat gelovigen in slaap gesust worden door hun verwachtingen van ‘tuinen waar doorheen rivieren stromen’, in het hiernamaals, waar de zorg voor het hiernumaals wat mager bij afsteekt. Ook putten zij nogal wat ‘vanzelfsprekendheidsdenken’ uit de veel herhaalde woorden waaruit blijkt dat de Schepper de aarde voor hen heeft uitgespreid, dat wil zeggen dienstbaar aan hen heeft gemaakt. Maar die dienstbaarheid moet wederkerig zijn. Veel verzen eindigen daarom met: “dachten zij maar na”. De koran gaat er wel enigszins vanuit dat de mens een ethisch wezen is, maar niet bij voorbaat milieubewust. De koran probeert de lezer juist een soort ecobewustzijn in te prenten.

Een aantal inspiratiebronnen in mijn directe omgeving heeft mij waarschijnlijk tot een typisch product van de jaren zestig van de vorige eeuw gemaakt. Een zoekend mens. Vrienden hielden zich bezig met onbespoten groente, biodynamische landbouw en werkten in ‘reformwinkels’. Ik kocht een boekje op het Waterlooplein. Het ging over de Hunsa´s. Een volk dat geen ziekte kent, heette dat boekje. Vond ik een fascinerende titel. Het bleek te gaan over een klein volkje aan de voet van de Himalaya in het noorden van Pakistan. Die leven zo karig, ze moeten zelfs de grond waarop zij hun producten verbouwen weer in manden de bergen op dragen. Door de erosie spoelde de vruchtbare aarde steeds weer de berg af. Zo´n hard leven. De onderzoeker die dat volk beschreef, ging ervan uit dat zij juist door dat karige, harde leven zo gezond waren. Ze leefden een deel van het jaar alleen op gedroogde abrikozen, wat rijst, enzovoorts. Ze kenden geen luxe voedselproducten of overvloed en werden niet blootgesteld aan de decadentie van het teveel. Zonder het te weten leidden ze een gezond bestaan, qua zuurstof, qua elementen en door het feit dat ze zich zo moesten inspannen om hun leven gestalte te geven. Achterin het boekje kreeg de lezer mee, dat ze ook nog eens moslims waren. Eenvoudige mensen zonder een of andere grote moskee. Hun gebeden deden ze thuis, het liefst op een plek waar ze door niemand werden gezien of gestoord. Maar ik kwam er niet uit of die levensstijl geografisch of koranisch bepaald was.

Ik was een paar maanden moslim, toen ik in november 1967, in Avcilar in Midden-Anatolië, Turkije, arriveerde. Het was ramadan en ik deed mee. Avcilar heet nu Göreme in Capadocië, een droomlandschap, door de regen gebeeldhouwd in zandsteen. Het was alsof ik terecht kwam bij de Hunsa’s uit het boek dat ik op het Waterlooplein had gekocht. Dicht op elkaar gepakt, op de grond zittend rondom een ‘sofra’ – een groot rond metalen tafelblad op een uitklapbare vierpoot – aten we de producten waar je in Nederland tweemaal zoveel voor betaalt als bij de normale groenteboer. Kwam dat voort uit door een de koran geïnspireerd milieubewustzijn? Dat zou ik graag met ‘ja’ beantwoorden, maar ik weet het echt niet.

Tot de jaren zestig, waarin ik mijn boekje over hen kocht, leefden de bewoners van de lieflijke Hunsavallei hun moeizame, geïsoleerde, maar gezonde bestaan. Etnisch zijn de Hunsa’s moeilijk thuis te brengen. Achtergebleven soldaten van Alexander de Grote schijnen de blauwe ogen van een deel van de bevolking te verklaren. Een ander deel zou afkomstig zijn uit Afghanistan. De ‘Hunsaweg’ is een tweeduizend jaar oude aftakking van de zijderoute, die China met Rome, Afrika en India verbond. In 1961 werd een grof bergpad uitgehakt, waarover jeeps konden rijden. In 1981 veranderde de bereikbaarheid drastisch. Vanuit het vertrekpunt Gilgit, een laatste stukje bewoonbaar Pakistan, ben je nu in drie uur rijden over de ‘Karakorum Highway’ in de Hunsavallei. Wat een mogelijkheden voor de beschaafde voedselketen om hier zijn intrede te doen! Een coca-cola ijskast bij de bushalte en een McHunsa naast de moskee? Het kostte twintig jaar om deze weg aan te leggen. De tijdloze rust was voor eeuwig verstoord. Het moet wel mijn decadente romantische Waterloopleingeest zijn die mij doet uitroepen: "Hoe gezond zijn jullie nu nog, Hunsa’s?"

Abdulwahid van Bommel is docent geestelijke verzorging en schrijver

>> Reageer